Hàng Hóa Là Gì? Luồng Hàng Và Phân Loại Hàng Hóa
Cùng Vận Tải Miền Trung tìm hiểu về một khái niệm rất quen thuộc với mọi cả trong ngành lẫn ngoài ngành vận tải. Đó là khái niệm hàng hóa là gì? Một số cách phân loại hàng hóa, các tính chất và phương pháp chất xếp của một số loại hàng hóa
Tóm tắt
Hàng hóa là gì?
Khái niệm hàng hóa trong vận tải
Hàng hoá vận chuyển trong vận tải là tất cả các vật phẩm, thương phẩm, được các phương tiện vận tải tiếp nhận để vận chuyển dưới dạng có hoặc không có bao bì theo tập quán hàng hải quốc tế.
Hàng hoá trong vận tải được đặc trưng bởi các điều kiện vận chuyển như chế độ bảo quản , phương pháp đóng gói, phương pháp chuyển tải, phương pháp xếp dỡ, tính chất lý hoá của hàng,.….
Xem thêm: Vận tải là gì? Vai trò, ý nghĩa của ngành vận tải?
Các tính chất của hàng hóa
Nắm được tính chất của từng loại hàng giúp ta phân bổ hàng hợp lý lên xe, tổ chức xếp dỡ với các phương tiện và thời gian thích hợp và làm tốt công tác bảo quản hàng trong quá trình vận chuyển. Ta cần đặc biệt chú ý tới các tính chất sau đây của hàng hóa trong quá trình vận chuyển.
- Tính chất vật lý của hàng: như tính di động, độ ẩm, nhiệt độ bốc hơi và đông kết, tính hút và tỏa mùi, nhiệt độ bắt lửa, tỷ trọng, thể tích riêng…
- Tính chất về hóa học của hàng như sự oxy hóa, tính độc, tính nổ, thành phần hóa học của hàng….
- Tính chất do thuộc tính sinh học của hàng hoá như sự lên men, ôi thối, mục nát, nảy mầm…
- Tính chất cơ học của hàng như sức chịu nén, kéo, độ bền, độ co giãn…
Phân loại hàng hóa
Cùng với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật thì hàng hóa ngày càng nhiều và đa dạng. Có rất nhiều cách phân loại hàng hóa tuỳ theo mỗi một phương diện.
Trong vận tải việc phân loại hàng hóa là nhằm tìm ra các nhóm hàng có những đặc điểm gần với nhau để có các biện pháp phân bố, xắp xếp và bảo quản hợp lý trong quá trình vận chuyển.
Phân loại theo tính chất lý hóa của hàng
Theo tính chất lý hóa của hàng ta có thể liệt kê ra đây rất nhiều loại hàng nhưng gộp lại ta có thể phân thành ba nhóm hàng sau:
- Nhóm 1: Bao gồm các loại hàng hoá dễ cháy, dễ vỡ, chất nổ, nguy hiểm…
- Nhóm 2: Hàng chống hỏng, hàng chống hỏng là những hàng thực phẩm tươi sống, chóng hư theo thời gian và nhiệt độ không khí.
- Nhóm 3: Hàng lỏng là những loại hàng chất lỏng như: xăng dầu và các chất lỏng khác.
- Nhóm 4: Hàng có kích thước và trọng lượng lớn đó là những loại hàng dài và những loại hàng có trọng lượng lớn, kích thước quá khổ.
- Nhóm 5: Hàng rời là những hàng hoá rời không có bao bì được đổ đống như cát, đá, sỏi….
- Nhóm 6: Hàng thông dụng là hàng bao gồm những loại hàng còn lại không thuộc 5 nhóm hàng đã nêu trên.
Sự phân loại hàng theo tính chất lý hóa của chúng giúp ta phân bổ hàng hợp lý ngăn ngừa được sự hư hỏng hàng do sự tác động qua lại giữa chúng với nhau.
Phân loại theo phương pháp vận tải
Phân loại hàng theo phương pháp vận tải nhằm để tổ chức đúng các quy trình vận tải và chuyển tải hàng.Theo phương pháp này hàng được chia làm 3 nhóm:
Nhóm hàng bách hóa (general cargoes) (hàng tính theo đơn chiếc): Nhóm hàng này gồm các đơn vị hàng vận chuyển riêng rẽ có bao bì hoặc không có bao bì (kiện, bao, thùng, hòm, chiếc, cái…). Hàng bách hóa có thể được chở trên xe với một loại hàng hoặc nhiều loại hàng với các hình dạng bao bì khác nhau. Hiện nay hàng bách hóa có xu hướng đóng trong các Container và vận chuyển trên các xe Container.
Nhóm hàng chở xô (bulk cargoes): là hàng chở theo khối lượng lớn, đồng nhất, trần bì. Ví dụ: quặng, ngũ cốc, than chở rời… . Những loại hàng này khối lượng hàng thường xác định theo phương pháp đo mớn nước (giám định mớn nước) và thường được chở trên các xe chuyên dụng. Nhóm hàng chở xô được chia thành hai nhóm là nhóm hàng lỏng và nhóm hàng chất rắn chở xô.
Nhóm hàng vận chuyển đòi hỏi có chế độ bảo quản riêng: đó là những loại hàng do tính chất riêng của chúng đòi hỏi phải được bảo quản theo những chế độ đặc biệt quy định trong vận tải. Nếu không tuân theo những quy định này thì hàng sẽ bị hư hỏng hoặc gây nguy hiểm cho xe.
Phân loại theo tỷ trọng của hàng hoá
Trong vận tải cước phí được tính theo trọng lượng hàng hoá thực tế chất trên phương tiện, vì vậy, để thuận lợi cho việc tính cước vận tải, dựa vào khả năng sử dụng trọng tải xe của các loại hàng mà người ta chia thành 5 loại hàng như sau:
- Loại 1: Gồm những loại hàng đảm bảo sử dụng 100% trọng tải phương tiện, đó là những hàng hoá khi xếp đầy thùng xe theo thiết kế quy định thì hệ số sử dụng trọng tải của xe bằng 1.
- Loại 2: Gồm những loại hàng đảm bảo sử dụng từ 71 – 99% (trung bình tính là 80%) trọng tải phương tiện.
- Loại 3: Gồm những loại hàng đảm bảo sử dụng từ 51 – 70% (trung bình tính là 60%) trọng tải phương tiện.
- Loại 4: Gồm những loại hàng đăm bảo sử dụng từ 41 – 50% (trung bình tính là 50%) trọng tải phương tiện.
- Loại 5: Gồm những loại hàng đảm bảo hệ số sử dụng trọng tải xe nhỏ hơn 40% (trung bình tính là 40%).
Khi tính cước phí với 5 loại hàng trên còn phải xét thêm yếu tố giá trị của hàng hoá, hàng càng có giá trị cao thì cước phí càng cao.
Phân loại theo kích thước
Chia ra hàng bình thường và hàng quá khổ.
- Hàng bình thường là hàng có kích thước vừa với kích thước thùng xe.
- Hàng quá khổ là những mặt hàng có kích thước hoặc trọng lượng vượt mức quy định chở cho phép của bộ giao thông vận tải như: các loại xe cơ giới, dầm cầu, bồn công nghiệp, lò hơi công nghiệp, máy móc thiết bị sản xuất, kết cấu nhà xưởng, container quá khổ, … Quy định hàng quá khổ quá tải cụ thể như sau:
- Mặt hàng có chiểu dài hơn 15m.
- Chiều rộng của hàng trên 2,5m.
- Chiều cao của hàng trên 3m.
- Trọng lượng trên 35 tấn.
Phân loại theo bao bì
Tất cả các loại hàng được chia thành hàng có bao gói và hàng không có bao gói. Có thể có bao mềm như bao vải, bao tải để đựng các loại hàng hạt nhỏ như gạo, đỗ, ngô…; bao cứng bằng gỗ, kim loại để đựng những loại hàng nặng, hàng cái lớn hoặc nhỏ nhưng cần bảo quản tốt trong quá trình vận tải.
>>>Xem thêm: Cách đóng kiện gỗ, đóng gói hàng hóa vận chuyển an toàn
Luồng hàng trong vận tải
Khái niệm – Luồng hàng
Sự giao lưu hàng hoá giữa các khu vực với nhau tạo thành luồng hàng, luồng hàng là số lượng tấn hàng được vận chuyển theo một chiều, trong vận tải hàng hoá quy ước chiều của luồng hàng là chiều nào có khối lượng hàng hoá lớn hơn gọi là chiều thuận (chiều đi), chiều nào có khối lượng hàng hoá nhỏ hơn gọi là chiều ngược (chiều về).
– Công suất luồng hàng: Khối lượng hàng vận chuyển qua một mặt cắt trong một đơn vị thời gian gọi là công suất luồng hàng. Cường độ vận chuyển là số tấn hàng chuyên chở qua một kilômét của tuyến đường trong một đơn vị thời gian. Cường độ vận chuyển quyết định cường độ vận hành tức là số lượng xe ô tô chạy qua trong đơn vị thời gian đó.
– Lô hàng: Tổng hợp tất cả các loại hàng hoá để vận chuyển theo một hoá đơn gọi là lô hàng, lô hàng nhỏ là khối lượng của nó chất lên thùng xe không sử dụng hết trọng tải thiết kế của phương tiện. Để vận chuyển các lô hàng nhỏ thường sử dụng các loại phương tiện có trọng tải nhỏ và rất nhỏ.
Tính chất vận chuyển lặp trong quá trình vận tải
– Vận chuyển lặp: Một sản phẩm có thể được vận chuyển nhiều lần, ví dụ vận chuyển sản phẩm từ nhà máy đến tổng kho phân phối, rồi lại vận chuyển từ tổng kho phân phối đến các đại lý bán lẻ. Như vậy chỉ một tấn sản phẩm của nhà máy sản xuất ra nhưng qua hai lần vận chuyển như trên thì vận tải được tính hai lần khối lượng vận chuyển là 2 tấn.
Việc vận chuyển nhiều lần một khối lượng sản phẩm từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ được gọi là vận chuyển lặp. Nếu hàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng chỉ qua một lần vận chuyển thì hệ số vận chuyển lặp bằng 1; trong mạng lưới thương nghiệp hệ số vận chuyển lặp có thể đạt đến 2 – 3.
Bài viết trên đã chia sẻ với các khái niệm hàng hóa là gì và phân loại hàng hóa. Bạn cũng có thể tìm hiểu thêm nhiều bài viết hữu ích khác trong chuyên mục Logistics và chuỗi cung ứng của chúng tôi nhé!
