Cách chất xếp hàng an toàn khi vận chuyển

Bài viết chia sẻ kinh nghiệm chuẩn bị, cách chất xếp hàng hóa để trong quá trình vận chuyển được an toàn, đảm bảo không hư hại, phương tiện di chuyển thuận lợi.

Tại sao cần quan tâm đến cách chất xếp hàng hóa vào container, xe tải?

Việc chất xếp hàng lên xe tải, container ngoài mục đích xếp hàng đủ số lượng, đảm bảo không vượt quá giới hạn về tải trọng, kích thước theo quy định của pháp luật mà còn phải chất xếp làm sao để tối ưu tải trọng, không gian và đảm bảo an toàn hàng hóa khi vận chuyển trên phương tiện

Điển hình như khi vận chuyển hàng hóa bằng container, người gửi hàng phải chịu trách nhiệm đóng hàng vào container cùng với việc niêm phong, kẹp chì container, người gửi hàng phải chịu tất cả chi phí đó cũng như các chi phí có liên quan, trừ trường hợp hàng hóa gửi không đóng đủ nguyên container mà lại gửi theo phương thức hàng lẻ.

Chính vì vậy, khi nhận container của người gửi, người chuyên chở không thể nắm được cụ thể về tình hình hàng hóa xếp bên trong container mà chỉ dựa vào lời khai của chủ hàng. Bởi vậy, họ sẽ không chịu trách nhiệm về hậu quả của việc đóng xếp hàng bất hợp lý, không đúng kỹ thuật dẫn tới việc gây tổn thất cho hàng hóa, phương tiện vận tải.

Khảo sát đặc điểm, tính chất của hàng hóa chuyên chở

Không phải hàng hóa nào cũng phù hợp với phương thức chuyên chở bằng container, xe tải.

Cho nên việc xác định nguồn hàng phù hợp với chuyên chở bằng container, xe tải có ý nghĩa quan trọng trong kinh doanh. Ðứng trên góc độ vận chuyển container, xe tải được chia làm 4 nhóm:

Nhóm 1: Các loại hàng hoàn toàn phù hợp với chuyên chở bằng container, xe tải.

Bao gồm: hàng bách hóa, thực phẩm đóng hộp, dược liệu y tế, sản phẩm da, nhựa hay cao su, dụng cụ gia đình, tơ sợi, vải vóc, sản phẩm kim loại, đồ chơi, đồ gỗ…

Những mặt hàng được chở bằng các loại container, hoặc các loại xe tải….tuỳ theo yêu cầu cụ thể của đặc tính hàng hóa.

Nhóm 2: Hàng xá

Bao gồm: Than, quặng, cao lanh, nông sả… tức là những mặt hàng có giá trị thấp, trung bình và số lượng buôn bán lớn. Những mặt hàng này về tính chất tự nhiên cũng như kỹ thuật hoàn toàn phù hợp với việc chuyên chở bằng container, xe tải.

Nhóm 3: Các loại hàng có tính chất lý, hóa đặc biệt

Các loại hàng đặc biệt như: hàng dễ hỏng, hàng đông lạnh, súc vật sống, hàng siêu nặng, hàng nguy hiểm độc hại….Những mặt hàng này phải đóng bằng container chuyên dụng như: container bảo ôn, container thông gió, container phẳng, container chở súc vật….hoặc các loại xe tải chuyên dụng như xe tải bồn, xe tải chở khí nén, xe chở động vât, xe tải thùng lạnh…

>>>Xem thêm: Container là gì? Phân biệt các loại container

Nhóm 4: Hàng tải nặng

Các loại hàng trọng lượng đơn vị lớn phù hợp với vận chuyên chở bằng xe tải, container như: sắt hộp, phế thải, sắt cuộn, hàng siêu trường, siêu trọng, ôtô tải hạng nặng,…

Kiểm tra container, thùng xe tải trước khi chất xếp hàng

Khi phát hiện container không đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật quy định phải thông báo ngay cho người điều hành vận tải, tuyệt đối không chấp nhận, hoặc yêu cầu hoàn chỉnh hay thay đổi container hoặc xe tải khác.

Kiểm tra container

Kiểm tra các thông số kỹ thuật của container được ghi trên vỏ hoặc trên biển chứng nhận an toàn, bao gồm:

• Trọng lượng tối đa hay trọng tải toàn phần của container (Maximum Gross Weight) khi container chứa đầy hàng đến giới hạn an toàn cho phép. Nó bao gồm trọng lượng tối đa cho phép cộng với trọng lượng vỏ container.
• Trọng tải tịnh của container (Maximum Payload) là trọng lượng hàng hóa tới mức tối đa cho phép trong container. Nó bao gồm: trọng lượng hàng hóa, bao bì, palet, các vật liệu dùng để chèn lót, chống đỡ hàng trong container.
• Trọng lượng vỏ container (Tare Weight) phụ thuộc vào vật liệu dùng để chế tạo container.
• Dung tích container (Container internal capacity) tức là sức chứa hàng tối đa của container.

Bên ngoài: Quan sát và phát hiện các dấu vết cào xước, hư hỏng, khe nứt, lỗ thủng, biến dạng méo mó do va đập…. Phải kiểm tra phần mái, các nóc lắp ghép của container vì đây là chỗ thường bị bỏ sót nhưng lại là cơ cấu trọng yếu của container liên quan tới an toàn chuyên chở.

Bên trong: Kiểm tra độ kín nước bằng cách khép kín cửa từ bên trong quan sát các tia sáng lọt qua để phát hiện lỗ thủng hoặc khe nứt. Kiểm tra các đinh tán, rivê xem có bị hư hỏng hay nhô lên không. Kiểm tra tấm bọc phủ hoặc các trang thiết bị khác như lỗ thông gió, ống dẫn hơi lạnh….

Cửa container: Tình hình hoạt động khi đóng mở cánh cửa và chốt đệm cửa…bảo đảm cửa đóng mở an toàn, niêm phong chắc chắn và kín không để nước xâm nhập vào.

Tình trạng vệ sinh container: phải được dọn vệ sinh tốt, khô ráo, không bị mùi hôi hay dây bẩn. Ðóng hàng vào container không đạt tiêu chuẩn vệ sinh sẽ gây tổn thất cho hàng hóa đồng thời dễ bị từ chối khi cơ quan y tế nước gửi hàng kiểm tra phát hiện.

Kiểm tra xe tải

• Bên ngoài xe tải: Kiểm tra ngoài thùng xe có đảm bảo an toàn vận chuyển như có đầy đủ bạt che, bửng đóng kín. Thùng xe không bị móp méo, lòi lõm, có vết rách…
• Bên trong thùng xe: Kiểm tra sàn xe đảm bảo không bị thủng, hoặc lòi lõm quá nhiều. Bạt che đầy đủ trên mui và hai bên hông.
• Cửa, bửng xe: Đảm bảo đóng kín được, không lỏng lẻo, có độ hở sẽ bị thấm nước.

Chuẩn bị vật liệu lót

Đây cũng là một yếu tố khá quan trọng để có thể phòng ngừa được hư hỏng, thiếu hụt hàng hóa. Vật liệu đệm lót phải chuẩn bị đầy đủ, thích hợp đối với từng loại hàng và tuyến đường hành trình của tàu.

• Các vật liệu đệm lót phải đảm bảo cách ly được hàng với thành, sàn tàu và với các lô hàng với nhau và đảm bảo không để hàng bị xê dịch, trong quá trình vận chuyển.
• Trong một số trường hợp nếu điều kiện cho phép có thể dùng chính bản thân hàng hóa (các loại hàng chịu va chạm, đè nén, không vỡ…) để làm vật liệu chèn giữa các lô hàng khác với nhau nhưng phải đảm bảo không làm hỏng lô hàng chèn đó.
• Các vật liệu đệm lót thường là các loại bạt, chiếu cói, cót, giấy nylon, gỗ ván, gỗ thanh…

Một số nguyên tắc khi chất xếp hàng hóa

Phân bố đều trọng lượng hàng trên mặt sàn container, xe tải.

Mục đích chất xếp đều trọng lượng hàng trên mặt sàn xe tải, container là để tránh trọng lượng tập trung ở một điểm hay một nơi làm cho mặt sàn và các dầm ngang tại nơi ấy phải chịu tải quá mức do đó có thể bị nứt gãy hoặc cong vênh.

Để tranh rủi ro nói trên cần phải hiểu biết chính xác, cụ thể tình hình hàng hóa và trọng lượng, có thể bao bì và đặc điễm lý hóa để quyết định cách phân bố thích hợp.

Một số nguyên tắc khi chất xếp hàng hóa trên phương tiện

• Phải giữ cho trọng tâm container, xe tải và hàng hóa không bị lệch, nếu không sẽ mất cân bằng trong khi bốc dỗ vận chuyển có thể làm cho xe tải, container bị trượt nghiêng, lật úp hoặc rơi xuống.
• Khi hàng chuyên chở là cỗ máy hình dáng phức tạp khó xác định trọng tâm thì nên làm giá đỡ thích hợp, có chèn đệm, chằng buộc để cố định vị trí.
• Khi xếp  nhiều loại hàng chung một container hoặc xe tải, phải xếp hàng năng bên dưới, hàng nhẹ bên trên và nếu cần phải đặt thêm tấm đệm lót và chằng buộc cẩn thận.

Chất xếp phối hợp hàng hóa phù hợp trên container, xe tải

Có thể diễn giải ra đây nhiều vấn đề nhưng tóm lại là đảm bảo sao cho mỗi loại hàng với tính chất cơ, lý, hóa, sinh của chúng được xếp vào những chỗ thích hợp để vận chuyển và không làm ảnh hưởng xấu đến các hàng hóa xếp quanh nó. Chẳng hạn như:

• Các loại hàng tỏa mùi mạnh (cá, da muối…) không nên xếp gần các loại hàng có tính hút mùi mạnh (như chè, thuốc, gạo, đường…)
• Các loại hàng tỏa ẩm (lương thực, hàng lỏng…) phải được xếp cách ly với các hàng hút ẩm (bông, vải, đường…)
• Các loại hàng tỏa bụi mạnh (như xi măng, phân chở rời, lưu huỳnh, tinh quặng…) không được xếp cùng thời gian với các loại hàng mà có thể bị hỏng bởi bụi (bông, vải, sợi…)
• Các loại hàng dễ cháy nổ cần xếp xa với các nguồn nhiệt như buồng máy, ống khói…
• Các loại hàng lỏng chứa trong thùng nên xếp vào các khoang riêng nếu xếp chung với các hàng khác thì nên xếp ở dưới cùng và sát về vách sau của hầm.

Chèn lót hàng

Chèn lót hàng là động tác không thiếu được trong chất xếp hàng nhằm mục đích tránh cho hàng hóa tiếp xúc va chạm gây hư hại cho nhau và gây hư hại cho phương tiện.

Chèn lót hàng tốt chẳng những bảo đảm an toàn mà còn tạo điều kiện xếp hàng thành chồng lên nhau (đặc biệt là hàng mỏng mảnh dễ vở hoặc đường tròn) làm tăng thêm lợi ích kinh tế.

Vật liệu chèn lót có thể là rơm rạ, cỏ khô, vỏ bào, phên tre đan, tấm chiếu … nhưng tất cả đều phải sạch sẽ, khô ráo, không dây bẩn, không tạo môi trường thuận lợi cho côn trùng sinh sôi, gây hại.

Khi dùng vật liệu chèn lót phải chú ý tìm hiểu xem nước nhập khẩu có quy định cho phép sử dụng thế nào.

Gia cố hàng

Gia cố hàng là biện pháp phổ biến được áp dụng để lấp khoảng chống giữa các kiện hàng, giữa hàng và vách nhằm phòng tránh hàng hóa bị xê dịch, va chạm trong quá trình vận chuyển, bốc dỡ.

Có nhiều cách gia cố hàng:

• Dùng trụ gỗ chống đỡ.
• Dùng giá gỗ, chốt nêm, tấm đệm.
• Dùng dây thừng, dây xích, đai nẹp hoặc lưới để buộc giữ.

Không nên chằng buộc quá căng làm tăng áp lực lớn lên các điểm tựa tương đối yếu của container như cửa, vách mặt trước. Các cột chống hoặc giá đỡ nên bố trí theo chiều dọc container.

Đối với hàng chuyên chở là máy móc nặng, cần gia cố chu đáo, trụ chống, giá đỡ phải thật chắc chắn, kiên cố.

Hạn chế và giảm bớt áp lực hoặc chấn động

Trong khi chuyên chở và bốc dỡ hàng, nói chung không thể triệt tiêu được hết các xung đột nhưng có thể dùng vật có công dụng hạn chế và giảm bớt áp lực hoặc chấn động. Đó thường là những vật liệu mềm dẻo, có tính đàn hội tốt như bọt xốp, nệm bông, túi nhựa chứa không khí…

Cách chất xếp hàng lên thùng xe tải, container

Chất xếp hàng thùng, kiện

Các hàng này thường có dạng khối vuông hoặc chữ nhật.

• Chiều cao chồng thùng nên xếp thích hợp đối với mỗi loại thùng.
• Các thùng to, nặng nên xếp dưới và ở giữa thùng, các thùng nhỏ xếp bên cạnh và lên trên.
• Các kiện hàng hơi nghiêng thì đặt ở giữa xe.
• Giữa các thùng với nhau và với thành xe phải có kê, chèn thích hợp để tránh va đập, xê dịch.
• Thường các thùng được xếp chồng bằng thùng hoặc lệch thùng.
• Trường hợp sau khi xếp hàng xong mà vẫn có khoảng trống trong thùng xe thì phải gia cố để cố định hàng hóa.

Khi xếp các thùng lên thùng xe cần đảm bảo, nếu hàng hóa không đầy kín thùng xe thì dùng các túi bông (xốp) phủ toàn bộ diện tích sàn xe. Trong trường hợp lô hàng quá ít cần tách thành các hàng, giữa các hàng bố trí các túi khí, vật liệu đàn hồi.

Số lượng các thùng có thể xếp chồng lên nhau phụ thuộc vào độ ổn định của thùng hàng. Ngoài ra cần tính đến các thay đổi về thời tiết, đặc biệt về độ ẩm với khả năng chịu lực của các thùng carton.

Nếu có nhiều tầng và tầng trên không đủ hàng, có thể dùng các túi khí hoặc thanh chắn để đảm bảo các lô hàng phía trên không bị trượt, không di chuyển.

Chất xếp hàng bao

Thường là các loại ngũ cốc đóng bao như bột, đường…là những loại hàng mềm không bị hạn chế bởi kích thước, dễ xếp, nhược điểm là đa số các loại hàng này đều sợ ẩm nên phải có đệm lót tốt.

• Thường xếp theo phương pháp chồng bao, chồng nửa bao hoặc xếp cặp ba, cặp năm bao tuỳ theo mức độ cần thông gió nhiều hay ít và độ chắc chắn của đống hàng.
• Thường các bao được xếp dọc xe.

Chất xếp hàng thùng chất lỏng:

Các loại thùng đựng chất thông dụng:

• Thùng gỗ: Thùng rượu,..
• Thùng kim loại: Thùng phuy nhớt, phuy nhiên liệu,
• Thùng nhựa: Phuy hóa chất

Cách chất xếp các loại thùng đựng chất lỏng

• Với thùng gỗ: Nếu cửa mở ở đáy thì xếp quay đáy lên trên, nếu cửa mở ở giữa thì xếp ngang thùng cửa lên trên.
• Với thùng kim loại, nhựa: Xếp đứng thùng cửa quay lên trên.

Chất xếp hàng ống và thanh, trụ

Thường là các loại hàng: thanh ray, các loại đường ống, các thanh sắt, dầm sắt…

Yêu cầu xếp không được để hàng biến dạng, đây thường là các loại hàng nặng nên xếp ở dưới và xếp với các loại hàng nhẹ khác để tận dụng thể tích xe.

Phương pháp xếp:

• Thanh ray:
  • Xếp dọc xe
  • Xếp ô vuông
• Đường ống có đầu loe: Xếp so le đầu đuôi.
• Các dầm, thanh sắt: Nên xếp dọc xe.

Hàng hóa hình trụ ống được xếp vuông góc với thùng xe (nằm ngang hoặc nằm dọc), tùy thuộc vào chiều dài của hàng so với thùng xe.

Khi chiều cao của trụ ống nhỏ hơn đường kính, trụ ống cần được đặt thẳng đứng.

Các loại hàng trụ ống cần được chằng buộc vào thành xe hoặc sử dụng giá kê, giá đỡ, chèn lót để cố định tránh dịch chuyển hàng hóa trong quá trình vận chuyển.

Trường hợp hàng trụ ống có bề mặt trơn nhẵn, khi xếp chồng lên nhau phải sử dụng vật liệu đệm lót giữa các lớp hàng để chống trơn trượt.

Chất xếp hàng rời

Khi vận chuyển hàng rời phải sử dụng xe ô tô tải có thùng hoặc container. Trường hợp chở hàng rời trên xe tải không có thùng kín, thì người vận tải phải sử dụng thiết bị, dụng cụ để che kín hàng hóa, đảm bảo hàng hóa không bị rơi vãi trong quá trình vận chuyển.

Chất xếp hàng thùng và can nhựa

Trước khi xếp hàng lên xe cần kiểm tra các thùng, can nhựa có còn nguyên vẹn hay không, có bị rò rỉ dung dịch đựng bên trong hay không?

Trong quá trình xếp dỡ cũng như vận chuyển chỉ cần 1 thùng hoặc can nhựa bị hỏng, móp có thể gây ảnh hưởng đến cách sắp xếp cũng như an toàn của toàn bộ lô hàng.

Về cơ bản thùng và can nhựa phải được sắp xếp sao cho nắp thùng và can quay lên trên, các thùng phải được xếp thẳng đứng cạnh nhau và có ván đệm chèn lót (tấm gỗ) ngăn cách giữa các lớp thùng và can với nhau để tăng sự ổn định khi xếp và vận chuyển.

Chất xếp hàng hóa có pallet

Hàng hóa có pallet cần che phủ hết diện tích của pallet và được cố định bởi các vật liệu chằng buộc hỗ trợ như dây dai, dây nylon…

Các pallet đặt vào cũng cần phủ kín thùng xe là tốt nhất, nếu không phải có biện pháp chèn lót đệm vào giữa các khoảng trống và giằng buộc để cố định hàng vào thùng xe.

Bài viết tổng hợp các cách chất xếp hàng hóa một số mặt hàng thông dụng để đảm bảo an toàn khi vận chuyển bằng container hoặc xe tải.