Quy Định An Toàn Vận Tải Hàng Hóa Đường Bộ

Quy định an toàn khi vận tải hàng hóa đường bộ xoay quanh ba nhóm chính. Đó là tải trọng, cách xếp và chằng buộc hàng, tốc độ chạy xe. Hai văn bản áp dụng từ ngày 1/1/2025 là Thông tư 39/2024/TT-BGTVT và Thông tư 38/2024/TT-BGTVT.

Vi phạm các nhóm này bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, kèm trừ điểm giấy phép lái xe. Bài viết tổng hợp các ngưỡng cụ thể theo quy định hiện hành. Nội dung gồm tải trọng trục, chiều cao xếp hàng, tốc độ tối đa và khoảng cách an toàn.

Tóm Tắt Nhanh

Nhóm quy định	Ngưỡng cần nhớ	Văn bản áp dụng
Tải trọng trục đơn	Không quá 10 tấn	Thông tư 39/2024/TT-BGTVT
Chiều cao xếp hàng (thùng hở không mui, xe từ 5 tấn)	Không quá 4,2 m tính từ mặt đường	Thông tư 39/2024/TT-BGTVT
Tốc độ xe tải trên 3,5 tấn (ngoài khu đông dân cư)	80 km/h đường đôi, 70 km/h đường hai chiều	Thông tư 38/2024/TT-BGTVT
Khoảng cách an toàn ở 60 km/h	Tối thiểu 35 m	Thông tư 38/2024/TT-BGTVT
Xử phạt vi phạm	Phạt tiền kèm trừ điểm giấy phép lái xe	Nghị định 168/2024/NĐ-CP

Quy Định An Toàn Vận Tải Hàng Hóa Gồm Những Nhóm Nào?

Tóm tắt nhanh: Ba nhóm quy định cốt lõi là tải trọng, xếp và chằng buộc hàng, tốc độ. Cả ba đều nằm trong hai thông tư có hiệu lực từ đầu năm 2025.

Doanh nghiệp vận tải thường chỉ để ý tới tải trọng. Thực tế, cơ quan chức năng kiểm tra cả cách xếp hàng và tốc độ lưu thông.

Ba nhóm quy định phục vụ ba mục tiêu khác nhau:

• Tải trọng và khổ giới hạn: Bảo vệ kết cấu cầu đường.
• Xếp và chằng buộc hàng: Giữ hàng cố định, tránh rơi vãi.
• Tốc độ và khoảng cách: Giảm rủi ro va chạm.

Hai Văn Bản Nền Tảng Cần Nắm

Từ ngày 1/1/2025, hai thông tư mới thay thế các quy định cũ. Doanh nghiệp cần cập nhật để tránh áp dụng nhầm văn bản đã hết hiệu lực.

Thông tư 39/2024/TT-BGTVT quy định về tải trọng, khổ giới hạn đường bộ và xếp hàng hóa trên phương tiện. Thông tư này cũng bao gồm quy định về hàng siêu trường, siêu trọng.

Xem toàn văn tại Thông tư 39/2024/TT-BGTVT — Công báo Chính phủ (mở tab mới).

Thông tư 38/2024/TT-BGTVT quy định tốc độ và khoảng cách an toàn của xe cơ giới trên đường bộ. Văn bản được ban hành ngày 15/11/2024.

Xem toàn văn tại Thông tư 38/2024/TT-BGTVT — Công báo Chính phủ (mở tab mới).

Bối cảnh chung của ba nhóm quy định này nằm trong bài An toàn, bảo hiểm và xử lý sự cố hàng hóa trong vận tải đường bộ.

Quy Định Về Tải Trọng Và Khổ Giới Hạn

Tóm tắt nhanh: Tải trọng trục đơn không quá 10 tấn, cụm trục tối đa 24 tấn tùy khoảng cách. Chiều cao xếp hàng phụ thuộc loại thùng và khối lượng toàn bộ xe.

Đây là nhóm quy định bị kiểm tra nhiều nhất tại các trạm cân. Nắm đúng ngưỡng giúp doanh nghiệp lên kế hoạch xếp hàng từ trước.

Giới Hạn Tải Trọng Trục Và Cụm Trục Xe

Tải trọng được tính theo từng trục, không chỉ theo tổng khối lượng hàng. Khoảng cách giữa các tâm trục quyết định ngưỡng cho phép.

Loại trục	Khoảng cách d giữa tâm trục	Tải trọng tối đa
Trục đơn	—	10 tấn
Cụm trục kép	d < 1,0 m	11 tấn
Cụm trục kép	1,0 m ≤ d < 1,3 m	16 tấn
Cụm trục kép	d ≥ 1,3 m	18 tấn
Cụm trục ba	d ≤ 1,3 m	21 tấn
Cụm trục ba	d > 1,3 m	24 tấn

Bảng trên giải thích một tình huống hay gây tranh cãi. Xe có thể chưa vượt tổng tải nhưng vẫn bị lập biên bản vì lệch trục.

Nguyên nhân thường là hàng dồn về một phía sàn thùng. Phân bổ đều khối lượng là cách xử lý đơn giản và hiệu quả.

Chiều Cao Xếp Hàng Tối Đa

Chiều cao được tính từ mặt đường, không phải từ sàn thùng xe. Ngưỡng thay đổi theo loại thùng và khối lượng toàn bộ của xe.

Trường hợp	Chiều cao tối đa
Thùng hở có mui	Trong phạm vi thùng theo thiết kế đã kiểm định
Thùng hở không mui, xe từ 5 tấn trở lên	4,2 m
Thùng hở không mui, xe 2,5 – dưới 5 tấn	3,5 m
Thùng hở không mui, xe dưới 2,5 tấn	2,8 m
Xe chở container	4,35 m
Hàng rời, vật liệu xây dựng	Thấp hơn mép thành thùng tối thiểu 10 cm

Quy định 10 cm với hàng rời rất hay bị bỏ qua. Chở cát, đá ngang mép thùng gần như chắc chắn gây rơi vãi dọc đường.

Mức Phạt Khi Chở Quá Tải

Nghị định 168/2024/NĐ-CP chia vi phạm quá tải thành nhiều bậc. Các bậc gồm trên 10% đến 30%, trên 30% đến 50%, trên 50% đến 100%, trên 100% đến 150% và trên 150%.

Mức phạt tăng dần theo từng bậc. Với bậc quá tải trên 50% đến 100%, người điều khiển xe bị phạt 5 – 7 triệu đồng và trừ 4 điểm giấy phép lái xe.

Ngoài tài xế, chủ xe và đơn vị vận tải cũng bị xử phạt riêng. Mức phạt với tổ chức thường cao hơn nhiều so với cá nhân.

Chi phí phạt chỉ là một phần thiệt hại. Xe bị giữ lại hạ tải sẽ kéo theo chậm giao hàng và phát sinh chi phí kho bãi.

Khi Nào Cần Giấy Phép Lưu Hành Xe?

Có những lô hàng không thể chia nhỏ để đưa về đúng ngưỡng. Máy móc công nghiệp, cấu kiện bê tông hay thiết bị điện lớn nằm trong nhóm này.

Với các trường hợp đó, doanh nghiệp phải xin giấy phép lưu hành xe. Thông tư 39/2024/TT-BGTVT quy định thủ tục cấp phép cho xe quá tải trọng, xe quá khổ giới hạn và xe bánh xích.

Ba điểm cần lưu ý khi xin giấy phép:

• Giấy phép cấp theo tuyến đường và thời hạn cụ thể.
• Xe phải chạy đúng lộ trình đã được phê duyệt.
• Hàng siêu trường, siêu trọng có quy định riêng kèm theo.

Chạy sai tuyến ghi trong giấy phép vẫn bị coi là vi phạm. Vì vậy, hãy đối chiếu lộ trình thực tế với giấy phép trước khi xuất phát.

Quy Định Và Kỹ Thuật Chằng Buộc Hàng Hóa

Tóm tắt nhanh: Hàng phải được cố định để không xê dịch, rơi vãi khi xe phanh gấp hoặc vào cua. Kỹ thuật chằng buộc thay đổi theo từng loại hàng.

Chằng buộc là phần quy định mang tính kỹ thuật nhiều nhất. Đây cũng là khâu quyết định hàng có nguyên vẹn khi tới nơi hay không.

Nguyên Tắc Xếp Hàng Trên Thùng Xe

Bốn nguyên tắc nền tảng cần áp dụng cho mọi chuyến:

1. Hàng nặng xếp dưới, hàng nhẹ xếp trên.
2. Phân bổ đều khối lượng trên sàn thùng.
3. Chèn kín khoảng trống giữa các kiện hàng.
4. Cố định theo cả chiều dọc và chiều ngang.

Khoảng trống là nguyên nhân âm thầm gây hư hỏng nhiều nhất. Hàng xê dịch vài centimet mỗi lần phanh sẽ va đập liên tục suốt hành trình.

Hàng cũng không được vượt ra ngoài thành thùng theo chiều ngang. Quy tắc này áp dụng cả khi hàng còn nhẹ so với tải cho phép.

Chằng Buộc Theo Từng Loại Hàng

Mỗi nhóm hàng có cách cố định riêng. Dùng sai dụng cụ khiến hàng vừa không chắc, vừa dễ bị móp méo.

Loại hàng	Cách cố định phù hợp
Thùng carton xếp pallet	Màng co, dây đai nhựa, chằng ngang qua pallet
Hàng máy móc, thiết bị nặng	Dây cáp hoặc dây đai bản rộng, chèn gỗ chân đế
Hàng dễ vỡ, hàng điện tử	Xốp chèn, thùng gỗ, chằng nhẹ tránh đè lực
Ống, thanh dài	Chằng nhiều điểm, chèn chặn hai đầu
Hàng rời	Bạt phủ kín, giữ thấp hơn mép thùng

Dây chằng cần được kiểm tra trước mỗi chuyến. Dây sờn, khóa rỉ sét có thể đứt đúng lúc xe phanh gấp.

Số lượng điểm chằng cũng cần tương xứng với khối lượng kiện hàng. Một kiện nặng cố định bằng một dây đai là cách làm rất rủi ro.

Theo quan điểm của Vận Tải Miền Trung, chi phí cho dây đai và tấm chèn đạt chuẩn rất nhỏ so với giá trị lô hàng. Đây là khoản đầu tư chúng tôi không cắt giảm, kể cả với những chuyến ngắn trong tỉnh.

Với hàng nguy hiểm và hàng đặc biệt, yêu cầu còn khắt khe hơn nhiều. Chi tiết nằm trong bài Vận chuyển hàng nguy hiểm, hàng đặc biệt.

Quy Định Về Tốc Độ Và Khoảng Cách An Toàn

Tóm tắt nhanh: Tốc độ tối đa của xe tải phụ thuộc khối lượng xe và loại đường. Khoảng cách an toàn tối thiểu tăng theo tốc độ lưu hành.

Tốc độ ít được nhắc tới trong các bàn luận về an toàn hàng hóa. Nhưng phanh gấp ở tốc độ cao chính là lúc hàng bị xô lệch mạnh nhất.

Tốc Độ Tối Đa Của Xe Tải

Theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, ngưỡng tốc độ như sau:

Khu vực và loại xe	Đường đôi / một chiều từ 2 làn	Đường hai chiều / một chiều 1 làn
Trong khu đông dân cư	60 km/h	50 km/h
Ngoài khu đông dân cư — xe tải đến 3,5 tấn	90 km/h	80 km/h
Ngoài khu đông dân cư — xe tải trên 3,5 tấn	80 km/h	70 km/h
Xe xi téc, xe kéo rơ moóc, sơ mi rơ moóc	60 km/h	50 km/h

Xe xi téc và xe đầu kéo bị giới hạn thấp hơn hẳn. Lý do là trọng tâm cao và quán tính lớn khi vào cua.

Khoảng Cách An Toàn Tối Thiểu

Khoảng cách với xe phía trước tăng theo tốc độ. Số liệu dưới đây áp dụng cho điều kiện mặt đường khô ráo.

Tốc độ lưu hành	Khoảng cách tối thiểu
60 km/h	35 m
Trên 60 đến 80 km/h	55 m
Trên 80 đến 100 km/h	70 m
Trên 100 đến 120 km/h	100 m

Khi trời mưa, sương mù hoặc đường trơn, tài xế phải tăng khoảng cách. Quy định yêu cầu điều chỉnh theo điều kiện thực tế.

Theo quan điểm của Vận Tải Miền Trung, khoảng cách an toàn là quy định dễ tuân thủ nhưng hay bị xem nhẹ nhất. Giữ đủ khoảng cách giúp tài xế phanh từ từ thay vì phanh gấp. Hàng trên thùng nhờ vậy ít xô lệch hơn hẳn.

Kinh Nghiệm Thực Tế Khi Tuân Thủ Quy Định

Nắm quy định là một chuyện, áp dụng trơn tru trong vận hành lại là chuyện khác. Dưới đây là vài cách làm chúng tôi duy trì cho đội xe.

Trước khi xe rời kho, rà nhanh theo bốn mục:

• Đối chiếu khối lượng hàng với tải cho phép ghi trên giấy kiểm định.
• Kiểm tra phân bổ hàng trên sàn, tránh dồn về một trục.
• Đo lại chiều cao hàng nếu chở thùng hở không mui.
• Kiểm tra tình trạng dây chằng, khóa và tấm chèn.

Với hàng cồng kềnh, nên cân thử tại trạm cân tư nhân gần kho. Chi phí cân thử thấp hơn nhiều so với tiền phạt và thời gian hạ tải.

Về phía tài xế, hãy thống nhất trước tuyến đường và các điểm dừng nghỉ. Tài xế biết trước lộ trình sẽ ít phải chạy bù giờ, ít vượt tốc độ.

Cuối cùng, lưu lại phiếu cân và ảnh xếp hàng của mỗi chuyến. Bộ hồ sơ này rất hữu ích khi cần chứng minh trách nhiệm lúc có sự cố.

Một Chuyến Máy Móc Suýt Bị Lập Biên Bản Ở Trạm Cân

Đầu năm nay, đội xe của chúng tôi nhận chở một lô máy công nghiệp. Hàng gồm hai cụm máy nặng, tổng khối lượng khoảng 9 tấn. Tuyến đi từ Đà Nẵng vào Quảng Ngãi bằng xe tải ba trục.

Tổng khối lượng nằm trong giới hạn cho phép của xe. Nhưng khi cân thử trước lúc xuất phát, kết quả cho thấy vấn đề khác. Hai cụm máy được xếp dồn về phía trước khiến trục trước gần chạm ngưỡng.

Đội kho đã dỡ xuống và xếp lại theo hướng dẫn của lái xe. Một cụm máy được dịch về sau khoảng nửa mét. Thêm tấm chèn gỗ và dây đai bản rộng cố định lại chân đế.

Lần cân thứ hai cho kết quả cân đối giữa các trục. Xe qua trạm cân trên tuyến mà không phát sinh vấn đề.

Bài học ở đây khá rõ. Tổng tải đạt chuẩn chưa có nghĩa là tải trọng trục đạt chuẩn. Một lần cân thử tốn ít phút đã tránh được biên bản và cả buổi hạ tải.

Lưu Ý Và Hạn Chế Cần Biết

Tóm tắt nhanh: Các ngưỡng trong bài là quy định chung, còn thực tế phụ thuộc giấy kiểm định từng xe và biển báo trên tuyến. Quy định pháp luật cũng có thể thay đổi.

Tuân thủ quy định giúp giảm rủi ro, nhưng cần hiểu đúng phạm vi áp dụng.

Thứ nhất, ngưỡng tải trọng của từng xe cụ thể ghi trong giấy chứng nhận kiểm định. Con số này có thể thấp hơn ngưỡng chung nêu trong thông tư. Luôn lấy giấy kiểm định làm căn cứ trước tiên.

Thứ hai, biển báo trên tuyến có thể quy định ngưỡng riêng. Nhiều cầu yếu và đường tỉnh giới hạn tải trọng thấp hơn quy định chung.

Thứ ba, văn bản pháp luật có thể được sửa đổi hoặc thay thế. Doanh nghiệp nên kiểm tra hiệu lực trước khi áp dụng cho hợp đồng dài hạn.

Cuối cùng, tuân thủ quy định không thay thế được bảo hiểm hàng hóa. Xe đúng tải vẫn có thể gặp tai nạn hoặc thiên tai. Cách chọn bảo hiểm phù hợp có trong bài Bảo hiểm hàng hóa đường bộ.

Câu Hỏi Thường Gặp

Nội dung bài viết do đội ngũ Vận Tải Miền Trung biên soạn, dựa trên kinh nghiệm vận hành thực tế đội xe tải đường dài và tuân thủ quy định an toàn vận tải. Tìm hiểu thêm về công ty tại Trang giới thiệu.